HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bestwina

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 250 mieszkańcówdochody własne 6949 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.29% do 1.3%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.06% do 20.35%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka60 233 zł133+13.0%16 352 zł89%-17 584 zł0.264
●RozwójProgramPodwyżka64 171 zł121+10.8%12 158 zł94%-13 390 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka58 338 zł124+10.3%20 799 zł88%-17 465 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka67 869 zł109+8.7%8210 zł96%-9442 zł0.367
RozwójProgramBez zmian52 577 zł121+13.0%31 898 zł86%-19 277 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka62 258 zł112+8.1%16 666 zł93%-13 292 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian48 648 zł133+15.3%36 026 zł83%-23 460 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian56 266 zł109+10.8%28 014 zł89%-15 339 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka56 138 zł116+8.7%24 729 zł86%-18 612 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian47 103 zł124+12.5%40 150 zł83%-23 150 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian51 014 zł112+10.3%36 042 zł86%-18 987 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka71 701 zł96+6.3%4077 zł99%-5307 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian60 088 zł96+8.4%23 959 zł95%-11 217 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka65 938 zł100+6.0%12 792 zł96%-9364 zł0.488
RozwójProgramObniżka44 012 zł121+14.7%46 667 zł82%-23 619 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka47 695 zł109+12.5%42 791 zł85%-19 688 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka60 064 zł104+6.5%20 604 zł92%-14 431 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian54 685 zł100+8.1%32 178 zł89%-15 070 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 114 zł116+10.8%43 747 zł82%-24 178 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka40 089 zł133+17.0%50 788 zł79%-27 794 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka51 508 zł96+10.1%38 744 zł89%-15 576 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian49 031 zł104+8.7%39 632 zł85%-20 007 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka42 708 zł112+11.9%50 379 zł82%-23 188 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka38 803 zł124+14.2%54 479 zł79%-27 343 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka46 373 zł100+9.7%46 522 zł85%-19 278 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka63 751 zł92+4.4%16 723 zł96%-10 495 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian63 830 zł83+6.0%20 144 zł97%-7187 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 486 zł87+5.8%28 146 zł95%-10 971 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka69 749 zł87+3.7%8748 zł99%-5252 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian52 709 zł92+6.5%35 761 zł89%-16 082 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka36 971 zł116+12.5%57 818 zł77%-28 283 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka55 243 zł83+7.6%35 050 zł94%-11 555 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka75 454 zł83+3.9%84 zł100%-1265 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka40 882 zł104+10.3%53 710 zł81%-24 120 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka50 165 zł87+7.4%42 512 zł89%-15 189 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka44 553 zł92+8.1%49 846 zł84%-20 203 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka67 571 zł79+2.2%12 670 zł98%-6374 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian56 518 zł79+4.2%31 720 zł94%-11 974 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian62 208 zł74+3.4%24 490 zł97%-6963 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka48 353 zł79+5.8%45 814 zł87%-16 104 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka53 880 zł74+4.9%38 963 zł94%-11 190 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka73 482 zł74+1.3%4929 zł100%-1232 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian60 248 zł66+1.8%27 984 zł97%-7957 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 076 zł66+3.4%42 199 zł93%-12 096 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka71 312 zł66-0.2%8771 zł99%-2344 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 304 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.72 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 34% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.