HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat bielski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy165 708 mieszkańcówdochody własne 7592 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.25% do 0.74%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.59% do 23.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne71 826 zł132+7.6%24 096 zł82%-31 505 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne68 900 zł137+7.6%26 305 zł80%-33 713 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne74 706 zł119+5.5%20 138 zł83%-27 547 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne65 964 zł150+9.7%30 326 zł79%-37 735 zł0.332
Bez zmianDoinwestowanieAktywne71 749 zł123+5.3%22 428 zł82%-29 804 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne77 910 zł110+4.4%17 554 zł85%-24 963 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne77 501 zł105+3.2%16 315 zł85%-23 698 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne76 542 zł108+2.7%17 224 zł85%-24 608 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne80 720 zł97+2.4%13 677 zł87%-21 086 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian59 052 zł127+6.7%45 694 zł78%-36 051 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian62 048 zł114+4.6%43 682 zł79%-32 049 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 257 zł132+6.7%49 751 zł77%-38 198 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 117 zł105+3.6%39 275 zł81%-29 531 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne82 218 zł90+0.6%11 198 zł89%-18 590 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne81 248 zł93+0.1%12 120 zł88%-19 513 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 220 zł118+4.4%47 768 zł79%-34 245 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 206 zł145+8.9%51 823 zł74%-42 263 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian64 958 zł100+2.4%41 759 zł82%-28 156 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne83 448 zł83+0.1%9920 zł90%-17 313 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian63 997 zł103+1.9%42 682 zł81%-29 069 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian68 043 zł92+1.5%37 341 zł83%-25 610 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 186 zł123+6.2%59 646 zł76%-38 678 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja55 251 zł110+4.1%57 507 zł78%-34 644 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 255 zł101+3.1%53 223 zł79%-32 154 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 457 zł128+6.2%63 579 zł74%-40 796 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 488 zł114+3.9%61 469 zł77%-36 811 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 336 zł141+8.3%65 780 zł71%-44 894 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian69 658 zł85-0.2%36 757 zł85%-23 067 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian68 686 zł88-0.7%37 692 zł85%-23 992 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne86 850 zł75-1.8%6179 zł95%-13 579 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 229 zł96+1.9%55 456 zł79%-30 718 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 269 zł99+1.3%56 379 zł79%-31 630 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 250 zł88+1.0%51 161 zł81%-28 199 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian70 886 zł78-0.7%35 492 zł86%-21 792 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne88 069 zł68-2.3%4913 zł95%-12 314 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja62 934 zł81-0.7%50 450 zł83%-25 624 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja61 962 zł84-1.2%51 385 zł82%-26 549 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian74 275 zł70-2.6%31 849 zł88%-18 074 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 162 zł74-1.2%49 185 zł83%-24 349 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 491 zł63-3.1%30 596 zł89%-16 812 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja67 554 zł66-3.1%45 538 zł86%-20 627 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne92 609 zł53-4.8%0 zł97%-7409 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja68 771 zł59-3.6%44 285 zł86%-19 364 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 015 zł48-5.5%25 958 zł95%-11 924 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja73 298 zł44-6.0%39 654 zł92%-14 472 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 275 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 55% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.