HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tatrzański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy66 346 mieszkańcówdochody własne 8342 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.99% do 0.49%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.31% do 18.7%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne58 788 zł132+2.4%25 399 zł85%-26 453 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne55 827 zł137+2.4%27 837 zł83%-28 888 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne61 910 zł119+0.4%21 333 zł87%-22 387 zł0.327
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne52 643 zł150+4.4%31 972 zł81%-33 025 zł0.344
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne58 910 zł123+0.2%23 864 zł86%-24 878 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne65 225 zł110-0.6%18 432 zł90%-19 485 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne64 934 zł105-1.8%17 421 zł91%-18 444 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 013 zł108-2.3%18 284 zł90%-19 309 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne68 269 zł97-2.6%14 455 zł94%-15 509 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian46 328 zł127+1.6%43 583 zł80%-32 492 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian49 562 zł114-0.4%40 915 zł82%-28 369 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian52 743 zł105-1.4%36 751 zł84%-25 549 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian43 496 zł132+1.6%47 300 zł78%-34 852 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne69 952 zł90-4.3%11 938 zł96%-12 972 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 018 zł93-4.7%12 816 zł95%-13 851 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian46 691 zł118-0.6%44 684 zł81%-30 786 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian40 200 zł145+3.6%50 095 zł76%-39 045 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian52 699 zł100-2.6%38 377 zł85%-24 370 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 218 zł83-4.7%10 616 zł96%-11 651 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian51 775 zł103-3.1%39 258 zł84%-25 238 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian55 900 zł92-3.4%34 195 zł86%-21 515 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja39 579 zł123+1.1%55 218 zł77%-35 960 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja42 883 zł110-0.9%52 464 zł79%-31 797 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja45 999 zł101-1.9%48 406 zł82%-29 012 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja36 813 zł128+1.1%58 841 zł75%-38 285 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 076 zł114-1.1%56 128 zł77%-34 178 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 699 zł85-5.0%33 044 zł89%-18 919 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 448 zł141+3.1%61 663 zł73%-42 518 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian56 763 zł88-5.5%33 939 zł88%-19 800 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja46 087 zł96-3.1%49 817 zł82%-27 758 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne74 875 zł75-6.6%6564 zł98%-7607 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 164 zł99-3.6%50 697 zł82%-28 625 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja49 225 zł88-3.9%45 739 zł84%-24 937 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian58 963 zł78-5.5%31 739 zł90%-17 600 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 130 zł68-7.1%5256 zł99%-6300 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja51 091 zł81-5.5%44 479 zł86%-22 301 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 156 zł84-6.0%45 374 zł86%-23 182 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian62 605 zł70-7.4%27 816 zł94%-13 574 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 356 zł74-6.0%43 174 zł86%-20 982 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian63 857 zł63-7.9%26 524 zł96%-12 270 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 002 zł66-7.9%39 246 zł90%-16 952 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne80 951 zł53-9.4%0 zł100%-1053 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja57 254 zł59-8.3%37 954 zł92%-15 647 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian68 661 zł48-10.1%21 556 zł99%-7042 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 062 zł44-10.6%32 975 zł96%-10 415 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.