HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Budzów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8790 mieszkańcówdochody własne 7214 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.93% do 0.87%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.89% do 31.02%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka92 461 zł133+4.1%17 881 zł71%-54 847 zł0.239
●RozwójProgramPodwyżka96 506 zł121+2.1%13 548 zł73%-50 514 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka89 550 zł124+1.6%27 507 zł71%-53 801 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka100 308 zł109+0.0%9464 zł75%-46 429 zł0.363
RozwójProgramBez zmian81 914 zł121+4.1%50 502 zł70%-53 712 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian77 879 zł133+6.2%54 745 zł68%-58 033 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka93 576 zł112-0.5%23 275 zł73%-49 489 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian85 706 zł109+2.1%46 506 zł72%-49 639 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka86 694 zł116+0.0%35 173 zł70%-54 486 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian75 398 zł124+3.6%64 615 zł67%-56 874 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 413 zł112+1.6%60 394 zł70%-52 574 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka104 269 zł96-2.1%5160 zł78%-42 126 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka90 727 zł104-1.9%30 932 zł72%-50 165 zł0.485
RozwójProgramObniżka71 116 zł121+5.7%78 839 zł67%-56 072 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka97 360 zł100-2.4%19 289 zł75%-45 425 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian89 655 zł96-0.2%42 313 zł74%-45 350 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka74 902 zł109+3.6%74 851 zł68%-52 007 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian72 801 zł116+2.1%71 650 zł67%-57 484 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka67 088 zł133+7.8%83 074 zł65%-60 384 zł0.520
Bez zmianBez zmianBez zmian83 188 zł100-0.5%56 418 zł72%-48 522 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka78 841 zł96+1.4%70 752 zł71%-47 730 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian76 824 zł104+0.0%67 421 zł68%-53 175 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka68 935 zł112+3.1%87 940 zł67%-54 851 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka64 926 zł124+5.2%92 154 zł64%-59 142 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka94 519 zł92-3.9%26 938 zł75%-46 092 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka72 702 zł100+1.1%83 973 zł68%-50 807 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian93 518 zł83-2.4%38 495 zł76%-41 160 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 299 zł87-4.6%15 107 zł78%-41 146 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 114 zł87-2.6%52 306 zł74%-44 257 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian80 605 zł92-1.9%63 437 zł71%-49 114 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka62 522 zł116+3.6%98 719 zł64%-59 697 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka108 144 zł83-4.4%1018 zł79%-37 922 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka82 696 zł83-1.0%67 067 zł73%-43 550 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka66 537 zł104+1.6%94 497 zł66%-55 397 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka76 619 zł87-1.1%80 077 zł71%-46 554 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka70 312 zł92-0.5%90 522 zł68%-51 345 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka98 467 zł79-6.0%22 745 zł77%-41 802 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian84 541 zł79-4.1%59 261 zł73%-44 839 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian90 957 zł74-4.8%48 633 zł76%-40 091 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka105 153 zł74-6.7%11 201 zł79%-36 966 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka74 238 zł79-2.6%86 562 zł70%-47 080 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 454 zł74-3.4%76 412 zł73%-42 398 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian88 393 zł66-6.3%55 580 zł76%-40 662 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 331 zł66-8.1%18 779 zł79%-37 611 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka78 081 zł66-4.8%82 889 zł73%-42 914 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 314 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.53 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.