HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat suski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy82 546 mieszkańcówdochody własne 7067 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.68% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.21% do 22.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne58 468 zł132+2.7%23 461 zł79%-33 563 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne55 726 zł137+2.7%25 574 zł78%-35 675 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne61 396 zł119+0.7%19 565 zł81%-29 666 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne52 746 zł150+4.8%29 530 zł75%-39 631 zł0.348
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne58 623 zł123+0.5%21 756 zł79%-31 826 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne64 377 zł110-0.3%17 123 zł82%-27 224 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne64 243 zł105-1.5%15 796 zł83%-25 874 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne63 263 zł108-2.0%16 729 zł82%-26 807 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne67 239 zł97-2.3%13 302 zł85%-23 403 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian47 276 zł127+1.9%42 410 zł75%-37 478 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian50 306 zł114-0.1%40 234 zł78%-33 543 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 166 zł105-1.1%36 186 zł79%-31 160 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 650 zł132+1.9%46 152 zł73%-39 536 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne68 812 zł90-3.9%10 852 zł86%-20 937 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 648 zł118-0.3%44 006 zł76%-35 648 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne67 822 zł93-4.4%11 796 zł85%-21 882 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 568 zł145+4.0%48 386 zł70%-43 530 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian53 254 zł100-2.3%38 143 zł79%-29 711 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne70 022 zł83-4.4%9596 zł86%-19 682 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 273 zł103-2.8%39 088 zł79%-30 647 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian56 130 zł92-3.1%34 083 zł81%-27 300 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 257 zł123+1.4%54 677 zł72%-39 751 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja44 350 zł110-0.6%52 387 zł75%-35 786 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 151 zł101-1.6%48 448 zł77%-33 429 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 690 zł128+1.4%58 309 zł70%-41 783 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 749 zł114-0.8%56 049 zł73%-37 866 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 808 zł85-4.7%33 305 zł82%-24 792 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 546 zł141+3.4%60 657 zł67%-45 807 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian56 816 zł88-5.2%34 262 zł81%-25 740 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 359 zł96-2.8%50 183 zł78%-31 926 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne73 301 zł75-6.3%5998 zł90%-16 091 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja46 378 zł99-3.3%51 127 zł77%-32 861 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 178 zł88-3.6%46 231 zł78%-29 539 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 016 zł78-5.2%32 062 zł83%-23 540 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne74 501 zł68-6.8%4754 zł91%-14 848 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja51 916 zł81-5.2%45 340 zł81%-27 002 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 925 zł84-5.7%46 296 zł79%-27 949 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian62 282 zł70-7.1%28 555 zł86%-19 963 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 125 zł74-5.7%44 096 zł81%-25 749 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian63 480 zł63-7.5%27 323 zł86%-18 722 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 394 zł66-7.5%40 586 zł83%-22 169 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 903 zł53-9.1%0 zł96%-10 102 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja57 592 zł59-8.0%39 354 zł85%-20 928 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian67 868 zł48-9.8%22 821 zł91%-13 992 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja61 984 zł44-10.3%34 856 zł88%-16 193 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.21 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.