HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ciężkowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 990 mieszkańcówdochody własne 7451 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.82% do 0.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.59% do 32.77%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka96 011 zł133+1.8%18 415 zł66%-65 194 zł0.237
●RozwójProgramPodwyżka100 127 zł121-0.2%14 013 zł68%-60 792 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka92 940 zł124-0.7%29 648 zł66%-63 906 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka103 999 zł109-2.2%9861 zł70%-56 640 zł0.362
RozwójProgramBez zmian85 019 zł121+1.8%56 042 zł65%-63 346 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian80 914 zł133+3.9%60 367 zł63%-67 736 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka97 036 zł112-2.6%25 334 zł68%-59 526 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian88 881 zł109-0.2%51 967 zł67%-59 206 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka89 954 zł116-2.2%38 405 zł65%-64 481 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian78 285 zł124+1.3%71 887 zł63%-66 354 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian82 371 zł112-0.7%67 584 zł65%-61 986 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka108 044 zł96-4.3%5477 zł72%-52 256 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka94 058 zł104-4.1%34 082 zł68%-60 092 zł0.485
RozwójProgramObniżka73 836 zł121+3.4%88 307 zł62%-65 233 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka100 889 zł100-4.6%21 268 zł70%-55 396 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian92 913 zł96-2.3%47 677 zł68%-54 837 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka77 691 zł109+1.3%84 240 zł64%-61 102 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian75 567 zł116-0.2%79 933 zł62%-66 866 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka69 738 zł133+5.5%92 623 zł61%-69 614 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian86 215 zł100-2.6%63 530 zł67%-57 868 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka81 713 zł96-0.9%80 123 zł66%-56 744 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian79 661 zł104-2.2%75 622 zł64%-62 489 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka71 518 zł112+0.8%98 956 zł62%-63 804 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka67 439 zł124+2.9%103 250 zł61%-68 163 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka97 919 zł92-6.0%30 008 zł69%-55 952 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka75 353 zł100-1.2%94 910 zł64%-59 694 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian96 857 zł83-4.6%43 825 zł71%-50 571 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka104 912 zł87-6.7%16 988 zł72%-51 036 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian90 224 zł87-4.8%59 375 zł68%-53 524 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian83 511 zł92-4.1%71 559 zł66%-58 361 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka64 919 zł116+1.3%110 765 zł60%-68 627 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka112 001 zł83-6.5%1253 zł73%-47 975 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka85 648 zł83-3.1%76 371 zł68%-52 488 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka69 005 zł104-0.7%106 463 zł62%-64 260 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka79 353 zł87-3.3%91 016 zł66%-55 362 zł0.650
Bez zmianWstrzymanieObniżka72 848 zł92-2.6%102 408 zł64%-60 141 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka101 951 zł79-8.1%25 717 zł71%-51 582 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian87 531 zł79-6.2%67 339 zł68%-54 006 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian94 147 zł74-6.9%55 634 zł71%-49 281 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka108 847 zł74-8.8%13 010 zł73%-46 779 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka76 858 zł79-4.8%98 448 zł65%-55 797 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka83 267 zł74-5.5%87 284 zł68%-51 130 zł0.740
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian91 463 zł66-8.3%63 590 zł70%-49 752 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka105 896 zł66-10.2%21 678 zł72%-47 313 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka80 781 zł66-6.9%94 708 zł68%-51 554 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.62 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.