HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbrowa Tarnowska

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy20 869 mieszkańcówdochody własne 6280 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.87% do 0.59%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.9% do 20.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka43 019 zł133+3.0%16 232 zł78%-30 230 zł0.284
●RozwójProgramPodwyżka46 830 zł121+1.0%12 176 zł81%-26 174 zł0.297
Szeroki programBez zmianPodwyżka41 707 zł124+0.5%19 612 zł78%-29 660 zł0.363
●Bez zmianProgramPodwyżka50 403 zł109-1.0%8362 zł83%-22 360 zł0.370
RozwójProgramBez zmian37 125 zł121+3.0%29 435 zł76%-30 523 zł0.390
RozwójBez zmianPodwyżka45 501 zł112-1.5%15 598 zł81%-25 623 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian40 690 zł109+1.0%25 692 zł78%-26 719 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian33 324 zł133+5.1%33 419 zł72%-34 569 zł0.420
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka39 898 zł116-1.0%23 098 zł77%-30 493 zł0.439
Szeroki programBez zmianBez zmian32 307 zł124+2.5%36 988 zł72%-33 853 zł0.466
RozwójBez zmianBez zmian36 092 zł112+0.5%33 022 zł76%-29 826 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka54 089 zł96-3.2%4384 zł86%-18 381 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka33 516 zł109+2.5%38 989 zł76%-29 934 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian44 366 zł96-1.2%21 801 zł81%-22 753 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka49 058 zł100-3.5%11 852 zł83%-21 827 zł0.490
RozwójProgramObniżka29 957 zł121+4.5%42 726 zł71%-33 730 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka43 698 zł104-3.0%19 110 zł80%-26 448 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian39 641 zł100-1.5%29 297 zł78%-26 040 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian30 676 zł116+1.0%40 204 zł71%-34 593 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka37 183 zł96+0.3%35 108 zł78%-25 978 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka26 162 zł133+6.6%46 703 zł67%-37 769 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian34 468 zł104-1.0%36 231 zł76%-30 558 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka29 142 zł112+2.0%45 923 zł72%-32 926 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka25 363 zł124+4.0%49 882 zł67%-36 946 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka32 684 zł100-0.0%42 204 zł76%-29 148 zł0.568
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka47 262 zł92-4.9%15 368 zł82%-22 644 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian47 968 zł83-3.5%18 141 zł85%-18 874 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian43 297 zł87-3.7%25 427 zł82%-22 096 zł0.600
Bez zmianWstrzymanieBez zmian38 023 zł92-3.0%32 498 zł78%-26 765 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka52 726 zł87-5.6%7970 zł86%-17 869 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka40 777 zł83-2.0%31 565 zł81%-22 107 zł0.608
RozwójWstrzymanieObniżka27 650 zł104+0.5%48 897 zł70%-33 590 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka23 865 zł116+2.5%52 863 zł66%-37 618 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka57 701 zł83-5.4%537 zł90%-14 490 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka36 333 zł87-2.2%38 370 zł78%-25 213 zł0.629
Bez zmianWstrzymanieObniżka31 199 zł92-1.5%45 172 zł74%-29 804 zł0.647
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian41 688 zł79-5.1%28 619 zł81%-22 811 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka50 938 zł79-7.0%11 477 zł85%-18 676 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian46 881 zł74-5.9%21 911 zł85%-18 236 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka34 856 zł79-3.7%41 302 zł77%-25 860 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianObniżka39 909 zł74-4.5%34 944 zł81%-21 363 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka56 320 zł74-7.8%4296 zł90%-13 998 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian45 279 zł66-7.3%25 028 zł84%-18 942 zł0.799
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka38 440 zł66-5.9%37 828 zł81%-22 001 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka54 539 zł66-9.1%7727 zł89%-14 796 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 294 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.72 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.