HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dębno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy14 482 mieszkańcówdochody własne 6468 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.07% do 0.89%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.04% do 20.44%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka44 709 zł133+3.5%16 484 zł78%-31 828 zł0.281
●RozwójProgramPodwyżka48 566 zł121+1.5%12 365 zł80%-27 709 zł0.296
Szeroki programBez zmianPodwyżka43 308 zł124+0.9%20 083 zł77%-31 273 zł0.361
●Bez zmianProgramPodwyżka52 185 zł109-0.6%8490 zł82%-23 834 zł0.370
RozwójProgramBez zmian38 559 zł121+3.5%30 269 zł76%-32 141 zł0.389
RozwójBez zmianPodwyżka47 148 zł112-1.1%16 009 zł80%-27 173 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian42 169 zł109+1.5%26 477 zł78%-28 277 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian34 711 zł133+5.6%34 302 zł72%-36 249 zł0.418
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka41 426 zł116-0.6%23 722 zł76%-32 145 zł0.438
Szeroki programBez zmianBez zmian33 614 zł124+3.0%38 064 zł72%-35 546 zł0.465
RozwójBez zmianBez zmian37 445 zł112+0.9%34 050 zł76%-31 457 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka55 925 zł96-2.7%4437 zł86%-19 781 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka34 770 zł109+3.0%40 272 zł75%-31 553 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian45 898 zł96-0.8%22 528 zł81%-24 238 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka50 750 zł100-3.0%12 179 zł82%-23 316 zł0.490
RozwójProgramObniżka31 166 zł121+5.1%44 056 zł71%-35 410 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka45 272 zł104-2.5%19 639 zł80%-28 038 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian41 039 zł100-1.1%30 276 zł78%-27 611 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian31 916 zł116+1.5%41 416 zł71%-36 323 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka38 492 zł96+0.7%36 332 zł78%-27 524 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka27 325 zł133+7.2%48 083 zł67%-39 510 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian35 754 zł104-0.6%37 393 zł75%-32 227 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka30 278 zł112+2.5%47 433 zł71%-34 616 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka26 454 zł124+4.5%51 441 zł67%-38 697 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka33 865 zł100+0.4%43 667 zł75%-30 778 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka48 881 zł92-4.5%15 842 zł82%-24 173 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian49 552 zł83-3.0%18 813 zł85%-20 288 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian44 749 zł87-3.2%26 349 zł81%-23 593 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian39 354 zł92-2.5%33 613 zł78%-28 372 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka54 472 zł87-5.1%8240 zł86%-19 286 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka42 137 zł83-1.5%32 735 zł81%-23 584 zł0.609
RozwójWstrzymanieObniżka28 723 zł104+0.9%50 534 zł70%-35 316 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka24 893 zł116+3.0%54 549 zł65%-39 405 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka59 589 zł83-4.9%521 zł89%-15 819 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka37 567 zł87-1.7%39 776 zł78%-26 770 zł0.630
Bez zmianWstrzymanieObniżka32 317 zł92-1.1%46 761 zł74%-31 470 zł0.648
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian43 072 zł79-4.7%29 677 zł81%-24 345 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka52 611 zł79-6.6%11 894 zł85%-20 132 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian48 384 zł74-5.4%22 783 zł85%-19 664 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka36 027 zł79-3.2%42 834 zł77%-27 452 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianObniżka41 195 zł74-4.0%36 300 zł81%-22 851 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka58 117 zł74-7.3%4515 zł90%-15 344 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian46 715 zł66-6.8%26 037 zł84%-20 406 zł0.799
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka39 662 zł66-5.4%39 312 zł81%-23 523 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka56 264 zł66-8.7%8094 zł88%-16 180 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.