HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czchów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9665 mieszkańcówdochody własne 7948 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.73% do 0.39%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.81% do 22.43%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka64 777 zł133+2.7%18 142 zł78%-39 815 zł0.259
●RozwójProgramPodwyżka69 016 zł121+0.7%13 599 zł80%-35 272 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka62 459 zł124+0.2%24 130 zł78%-39 396 zł0.348
●Bez zmianProgramPodwyżka73 009 zł109-1.3%9309 zł82%-30 982 zł0.366
RozwójProgramBez zmian55 995 zł121+2.7%38 774 zł76%-40 487 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka66 677 zł112-1.8%19 680 zł79%-34 877 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian51 767 zł133+4.8%43 235 zł73%-45 017 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian59 977 zł109+0.7%34 564 zł78%-36 210 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka59 860 zł116-1.3%29 363 zł77%-40 546 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian49 842 zł124+2.2%49 102 zł73%-44 423 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian54 049 zł112+0.2%44 664 zł76%-39 917 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka77 198 zł96-3.5%4760 zł85%-26 433 zł0.484
RozwójProgramObniżka46 373 zł121+4.3%57 823 zł72%-44 333 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian64 152 zł96-1.5%30 115 zł81%-31 677 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka70 650 zł100-3.8%15 482 zł82%-30 610 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka50 347 zł109+2.2%53 623 zł75%-40 066 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka64 086 zł104-3.3%24 904 zł79%-36 017 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian58 011 zł100-1.8%40 478 zł78%-35 662 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian47 481 zł116+0.7%53 889 zł72%-45 461 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka42 153 zł133+6.4%62 275 zł69%-48 854 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka54 512 zł96-0.0%49 185 zł78%-35 544 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian51 697 zł104-1.3%49 442 zł75%-40 944 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka44 720 zł112+1.7%63 161 zł71%-43 634 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka40 520 zł124+3.7%67 589 zł68%-48 131 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka48 673 zł100-0.3%58 983 zł75%-39 389 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka68 067 zł92-5.2%20 696 zł81%-31 740 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian68 234 zł83-3.8%25 977 zł83%-27 252 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka74 815 zł87-5.9%11 043 zł85%-26 087 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 162 zł87-4.0%36 055 zł81%-31 156 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian55 666 zł92-3.3%45 247 zł78%-36 680 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 336 zł116+2.2%72 045 zł67%-49 085 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka58 584 zł83-2.3%45 210 zł79%-31 131 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka81 292 zł83-5.7%381 zł86%-21 993 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka42 544 zł104+0.2%67 607 zł70%-44 579 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka52 814 zł87-2.5%54 639 zł78%-34 894 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 505 zł92-1.8%63 421 zł73%-40 325 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka72 242 zł79-7.3%16 246 zł83%-27 205 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian59 828 zł79-5.4%40 812 zł79%-32 162 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian66 221 zł74-6.1%32 104 zł83%-26 757 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 657 zł79-4.0%58 997 zł77%-35 818 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka56 864 zł74-4.7%50 783 zł80%-30 506 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka78 886 zł74-8.0%6873 zł86%-21 673 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian63 897 zł66-7.6%36 767 zł82%-27 751 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka54 715 zł66-6.1%55 115 zł79%-31 419 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka76 324 zł66-9.4%11 981 zł86%-22 779 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 330 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.80 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.