HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Borzęcin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8088 mieszkańcówdochody własne 9484 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.33% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.45% do 35.38%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka164 725 zł133+0.2%20 755 zł72%-73 466 zł0.208
●RozwójProgramPodwyżka169 375 zł121-1.8%15 719 zł75%-68 431 zł0.261
Szeroki programBez zmianPodwyżka159 228 zł124-2.3%39 007 zł72%-72 530 zł0.317
●Bez zmianProgramPodwyżka173 770 zł109-3.7%10 947 zł77%-63 659 zł0.358
RozwójProgramBez zmian146 732 zł121+0.2%78 436 zł72%-72 488 zł0.359
●Szeroki programProgramBez zmian142 095 zł133+2.2%83 349 zł70%-77 508 zł0.363
RozwójBez zmianPodwyżka163 854 zł112-4.2%34 107 zł74%-67 523 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka154 567 zł116-3.7%52 053 zł72%-73 618 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian151 114 zł109-1.8%73 785 zł73%-67 732 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian137 255 zł124-0.3%101 154 zł70%-76 426 zł0.435
RozwójBez zmianBez zmian141 867 zł112-2.3%96 269 zł72%-71 434 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka159 203 zł104-5.7%47 142 zł74%-68 599 zł0.480
RozwójProgramObniżka129 961 zł121+1.7%125 928 zł69%-75 483 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka178 442 zł96-5.8%5817 zł79%-58 528 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka168 224 zł100-6.1%29 468 zł76%-62 778 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian155 769 zł96-3.9%68 805 zł75%-62 622 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka134 333 zł109-0.3%121 288 zł71%-70 738 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka125 334 zł133+3.8%130 830 zł68%-80 491 zł0.505
Szeroki programWstrzymanieBez zmian132 988 zł116-1.8%113 169 zł69%-77 418 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian146 224 zł100-4.2%91 645 zł72%-66 706 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian137 610 zł104-3.7%108 273 zł71%-72 414 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka138 977 zł96-2.5%116 588 zł72%-65 643 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka120 982 zł124+1.2%147 337 zł67%-79 302 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka125 584 zł112-0.8%142 463 zł69%-74 322 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka163 583 zł92-7.5%42 492 zł75%-63 842 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka129 932 zł100-2.8%137 849 zł70%-69 605 zł0.597
Głębokie cięcieProgramBez zmian160 312 zł83-6.1%64 411 zł77%-57 643 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka172 868 zł87-8.2%24 500 zł79%-57 679 zł0.604
Szeroki programWstrzymanieObniżka117 009 zł116-0.3%158 581 zł67%-80 222 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian141 978 zł92-5.7%103 638 zł72%-67 674 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian150 852 zł87-6.3%86 885 zł75%-61 627 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka183 001 zł83-8.0%908 zł79%-53 531 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka121 621 zł104-2.3%153 696 zł68%-75 231 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka143 508 zł83-4.7%112 284 zł74%-60 678 zł0.637
OgraniczenieBez zmianObniżka134 547 zł87-4.9%133 443 zł72%-64 541 zł0.665
Bez zmianWstrzymanieObniżka125 978 zł92-4.2%149 071 zł70%-70 502 zł0.681
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka168 240 zł79-9.6%37 511 zł78%-58 727 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian146 618 zł79-7.7%98 807 zł74%-62 579 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian155 367 zł74-8.5%82 595 zł77%-56 679 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka177 400 zł74-10.3%19 928 zł79%-52 712 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka130 606 zł79-6.3%144 593 zł72%-65 423 zł0.755
Głębokie cięcieBez zmianObniżka139 051 zł74-7.1%129 164 zł74%-59 607 zł0.756
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian151 145 zł66-9.8%94 506 zł77%-57 617 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka172 784 zł66-11.6%32 873 zł79%-53 746 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka135 121 zł66-8.5%140 302 zł73%-60 475 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 366 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 83% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.