HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzeszcze

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy20 259 mieszkańcówdochody własne 6702 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.21% do -0.14%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.74% do 30.39%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka80 153 zł133-2.3%17 359 zł70%-52 256 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka84 096 zł121-4.3%13 156 zł72%-48 053 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka77 660 zł124-4.8%25 739 zł70%-51 186 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka87 800 zł109-6.2%9198 zł74%-44 095 zł0.364
RozwójProgramBez zmian70 868 zł121-2.3%46 174 zł68%-51 031 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian66 935 zł133-0.4%50 307 zł66%-55 222 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka81 586 zł112-6.7%21 615 zł72%-47 003 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian74 563 zł109-4.3%42 285 zł71%-47 084 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka75 090 zł116-6.2%32 596 zł69%-51 800 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian64 833 zł124-2.8%58 980 zł66%-54 046 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian68 749 zł112-4.8%54 866 zł68%-49 874 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka91 644 zł96-8.2%5047 zł76%-39 942 zł0.484
RozwójProgramObniżka61 082 zł121-0.9%71 558 zł65%-53 228 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka79 023 zł104-8.1%28 464 zł71%-47 608 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka85 272 zł100-8.5%17 735 zł74%-43 064 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian78 395 zł96-6.4%38 218 zł72%-42 946 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka64 769 zł109-2.8%67 676 zł68%-49 290 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian62 499 zł116-4.3%65 269 zł65%-54 590 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian72 427 zł100-6.7%50 996 zł71%-45 947 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka57 155 zł133+1.1%75 683 zł63%-57 411 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka68 592 zł96-5.0%63 689 zł70%-45 162 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian66 423 zł104-6.2%61 148 zł68%-50 410 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka59 253 zł112-3.3%79 539 zł65%-51 994 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka55 344 zł124-1.4%83 644 zł63%-56 157 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka82 717 zł92-9.9%24 576 zł73%-43 661 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka62 923 zł100-5.2%75 677 zł68%-48 075 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian82 147 zł83-8.5%34 506 zł75%-38 900 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka89 097 zł87-10.5%13 676 zł77%-38 934 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 239 zł87-8.7%46 989 zł72%-41 831 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian70 107 zł92-8.1%57 270 zł70%-46 474 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka53 185 zł116-2.8%89 510 zł62%-56 650 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka95 407 zł83-10.4%1044 zł79%-35 884 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka72 336 zł83-7.1%60 113 zł72%-41 127 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka57 102 zł104-4.8%85 397 zł65%-52 478 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka66 727 zł87-7.3%71 875 zł70%-43 969 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka60 779 zł92-6.7%81 527 zł67%-48 551 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka86 550 zł79-11.9%20 507 zł76%-39 520 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian73 928 zł79-10.1%53 215 zł72%-42 348 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian79 972 zł74-10.8%43 423 zł75%-37 807 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka64 591 zł79-8.7%77 654 zł70%-44 435 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka92 841 zł74-12.6%9874 zł79%-34 897 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka70 451 zł74-9.4%68 317 zł72%-39 956 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian77 669 zł66-12.1%49 618 zł75%-38 314 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka90 303 zł66-13.9%16 637 zł78%-35 473 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka68 324 zł66-10.8%74 088 zł72%-40 411 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 305 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 89% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.