HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat oświęcimski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy147 678 mieszkańcówdochody własne 7408 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.09% do 0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.03% do 21.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 325 zł132-0.4%24 005 zł83%-27 368 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 452 zł137-0.4%26 259 zł82%-29 623 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne68 253 zł119-2.3%20 092 zł86%-23 456 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 468 zł150+1.6%30 235 zł80%-33 598 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 345 zł123-2.5%22 431 zł84%-25 761 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne71 401 zł110-3.3%17 466 zł87%-20 830 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne71 094 zł105-4.5%16 317 zł88%-19 654 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne70 133 zł108-5.0%17 228 zł87%-20 566 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne74 259 zł97-5.2%13 633 zł91%-16 997 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian53 110 zł127-1.2%43 435 zł79%-32 338 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian56 149 zł114-3.1%41 186 zł81%-28 378 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 363 zł132-1.2%47 249 zł78%-34 528 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 167 zł105-4.1%37 027 zł83%-25 822 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 806 zł90-6.9%11 200 zł94%-14 546 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 834 zł93-7.3%12 123 zł93%-15 471 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 366 zł118-3.3%45 033 zł80%-30 618 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 269 zł145+0.8%49 559 zł76%-38 551 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian59 101 zł100-5.2%39 028 zł84%-24 528 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne77 034 zł83-7.3%9923 zł95%-13 271 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 137 zł103-5.7%39 953 zł83%-25 443 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian62 136 zł92-6.0%34 855 zł86%-21 940 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 534 zł123-1.7%55 944 zł77%-35 191 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja49 640 zł110-3.6%53 578 zł79%-31 196 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 595 zł101-4.6%49 531 zł81%-28 670 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 850 zł128-1.7%59 645 zł76%-37 350 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 920 zł114-3.8%57 313 zł78%-33 406 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 796 zł85-7.6%34 032 zł87%-19 438 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 689 zł141+0.3%62 072 zł72%-41 408 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 822 zł88-8.1%34 970 zł86%-20 365 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 658 zł96-5.7%51 304 zł81%-27 312 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 434 zł75-9.2%6179 zł97%-9534 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 695 zł99-6.2%52 229 zł81%-28 226 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 631 zł88-6.5%47 242 zł83%-24 753 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 022 zł78-8.1%32 770 zł88%-18 165 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 650 zł68-9.6%4915 zł97%-8271 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 357 zł81-8.1%46 304 zł85%-22 217 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 383 zł84-8.5%47 242 zł84%-23 144 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 408 zł70-9.9%29 129 zł93%-14 444 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 583 zł74-8.5%45 042 zł86%-20 944 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 623 zł63-10.4%27 879 zł95%-13 183 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 973 zł66-10.4%41 397 zł89%-17 219 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 186 zł53-11.9%0 zł99%-3363 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 188 zł59-10.8%40 147 zł90%-15 958 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian74 144 zł48-12.6%23 228 zł97%-8293 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 712 zł44-13.0%35 495 zł96%-11 063 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 275 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.50 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.