HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bukowno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9288 mieszkańcówdochody własne 10 543 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.39% do 0.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.06% do 32.6%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka182 461 zł133-7.3%21 743 zł82%-58 132 zł0.204
●RozwójProgramPodwyżka187 446 zł121-9.1%16 289 zł82%-52 688 zł0.260
Szeroki programBez zmianPodwyżka176 088 zł124-9.6%39 500 zł81%-58 093 zł0.315
RozwójProgramBez zmian162 063 zł121-7.3%76 658 zł80%-59 526 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka192 168 zł109-10.9%11 107 zł83%-47 516 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian157 094 zł133-5.4%81 936 zł79%-64 951 zł0.359
RozwójBez zmianPodwyżka181 046 zł112-11.4%34 236 zł82%-52 680 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka170 743 zł116-10.9%52 093 zł80%-59 924 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian166 770 zł109-9.1%71 649 zł82%-54 373 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian151 463 zł124-7.7%98 709 zł79%-64 677 zł0.433
RozwójBez zmianBez zmian156 405 zł112-9.6%93 462 zł80%-59 283 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka175 713 zł104-12.7%46 815 zł82%-54 496 zł0.480
RozwójProgramObniżka143 273 zł121-5.8%121 887 zł79%-64 569 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka197 237 zł96-12.9%5476 zł86%-41 898 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka185 741 zł100-13.1%29 239 zł83%-47 538 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian171 819 zł96-11.1%66 236 zł82%-48 779 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka147 968 zł109-7.7%116 891 zł79%-59 430 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka138 315 zł133-3.9%127 153 zł77%-69 980 zł0.502
Szeroki programWstrzymanieBez zmian146 565 zł116-9.1%110 302 zł79%-66 356 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian161 084 zł100-11.4%88 483 zł81%-54 160 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian151 518 zł104-10.9%105 041 zł79%-60 948 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka153 002 zł96-9.7%111 612 zł80%-53 854 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka133 235 zł124-6.3%142 672 zł76%-69 533 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka138 165 zł112-8.2%137 437 zł78%-64 154 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka180 420 zł92-14.5%41 805 zł83%-49 339 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka142 833 zł100-10.0%132 471 zł79%-59 045 zł0.598
Głębokie cięcieProgramBez zmian176 740 zł83-13.1%61 376 zł84%-43 337 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka190 779 zł87-15.1%23 838 zł86%-41 954 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka128 669 zł116-7.7%153 518 zł75%-71 101 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian156 210 zł92-12.7%100 050 zł80%-55 810 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka202 176 zł83-14.9%28 zł88%-36 433 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian166 103 zł87-13.3%83 177 zł82%-48 601 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka133 610 zł104-9.6%148 271 zł77%-65 707 zł0.635
Głębokie cięcieProgramObniżka157 909 zł83-11.8%106 955 zł82%-48 430 zł0.638
OgraniczenieBez zmianObniżka147 837 zł87-12.0%127 484 zł80%-53 503 zł0.667
Bez zmianWstrzymanieObniżka138 290 zł92-11.4%143 292 zł79%-60 584 zł0.683
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka185 473 zł79-16.4%36 388 zł84%-43 736 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian161 243 zł79-14.6%94 654 zł82%-50 233 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian170 993 zł74-15.3%78 535 zł83%-43 193 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka195 688 zł74-17.0%18 844 zł88%-36 523 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka143 308 zł79-13.3%138 202 zł79%-55 024 zł0.757
Głębokie cięcieBez zmianObniżka152 713 zł74-14.0%122 855 zł82%-48 113 zł0.758
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian166 147 zł66-16.6%89 986 zł83%-44 808 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka190 396 zł66-18.3%31 295 zł86%-38 288 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka148 198 zł66-15.3%133 560 zł82%-49 617 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 394 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.97 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 55% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.