HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Alwernia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 307 mieszkańcówdochody własne 7249 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.78% do 0.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.81% do 29.62%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka107 762 zł133+1.0%17 248 zł83%-32 716 zł0.229
●RozwójProgramPodwyżka111 829 zł121-1.0%12 906 zł85%-28 418 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka104 369 zł124-1.4%26 715 zł82%-32 265 zł0.330
●Bez zmianProgramPodwyżka115 655 zł109-2.9%8813 zł87%-24 367 zł0.361
RozwójProgramBez zmian95 839 zł121+1.0%47 895 zł82%-33 379 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian91 781 zł133+3.1%52 167 zł79%-37 667 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka108 418 zł112-3.4%22 453 zł85%-27 988 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian99 654 zł109-1.0%43 870 zł83%-29 339 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka101 217 zł116-2.9%33 857 zł82%-33 274 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian88 859 zł124+0.5%61 183 zł79%-37 050 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian92 898 zł112-1.4%56 932 zł82%-32 784 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka119 643 zł96-5.0%4524 zł90%-20 107 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka105 274 zł104-4.8%29 586 zł84%-28 988 zł0.483
RozwójProgramObniżka84 007 zł121+2.6%74 212 zł79%-37 038 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka112 225 zł100-5.3%18 438 zł87%-23 958 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian103 630 zł96-3.1%39 641 zł86%-25 093 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka87 815 zł109+0.5%70 195 zł81%-33 007 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian85 990 zł116-1.0%67 734 zł79%-37 954 zł0.512
●Szeroki programProgramObniżka79 957 zł133+4.6%78 475 zł77%-41 317 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian96 695 zł100-3.4%52 928 zł83%-28 765 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka91 782 zł96-1.6%65 988 zł82%-28 771 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian90 037 zł104-2.9%63 475 zł81%-33 680 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka81 416 zł112+0.0%82 509 zł79%-36 327 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka77 385 zł124+2.1%86 752 zł77%-40 626 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka109 088 zł92-6.7%25 563 zł86%-24 950 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka85 206 zł100-1.9%78 514 zł81%-32 311 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian107 520 zł83-5.3%35 757 zł88%-20 944 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka116 192 zł87-7.4%14 219 zł90%-19 722 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian93 841 zł92-4.8%59 462 zł82%-29 653 zł0.611
OgraniczenieBez zmianBez zmian100 649 zł87-5.5%48 723 zł86%-24 544 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka74 727 zł116+0.5%92 863 zł77%-41 517 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka123 546 zł83-7.2%361 zł94%-15 944 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka78 765 zł104-1.4%88 612 zł79%-37 209 zł0.628
Głębokie cięcieProgramObniżka95 664 zł83-3.9%62 287 zł85%-24 631 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka89 151 zł87-4.1%74 497 zł82%-28 100 zł0.654
Bez zmianWstrzymanieObniżka82 562 zł92-3.4%84 608 zł80%-33 148 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka113 065 zł79-8.8%21 333 zł89%-20 703 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian97 805 zł79-6.9%55 247 zł85%-25 420 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian104 519 zł74-7.7%45 027 zł88%-20 418 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka120 073 zł74-9.5%10 264 zł94%-15 583 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka86 517 zł79-5.5%80 510 zł82%-28 899 zł0.742
Głębokie cięcieBez zmianObniżka93 012 zł74-6.3%70 816 zł85%-23 983 zł0.744
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian101 683 zł66-9.1%51 473 zł88%-21 284 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka116 955 zł66-10.9%17 300 zł93%-16 553 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka90 386 zł66-7.7%76 821 zł85%-24 773 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 316 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.83 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.