HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Nowy Sącz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy79 821 mieszkańcówdochody własne 10 506 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.81% do 0.71%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.57% do 21.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne68 841 zł132-0.6%29 772 zł72%-63 669 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne65 412 zł137-0.6%32 371 zł71%-66 245 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne72 225 zł119-2.6%24 969 zł75%-58 855 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne61 950 zł150+1.4%37 252 zł69%-71 149 zł0.330
Bez zmianDoinwestowanieAktywne68 745 zł123-2.8%27 667 zł74%-61 510 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne76 210 zł110-3.6%21 673 zł76%-55 571 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne75 483 zł105-4.7%20 350 zł77%-54 205 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne74 664 zł108-5.2%21 091 zł76%-54 948 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne79 495 zł97-5.5%16 973 zł78%-50 871 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian53 333 zł127-1.4%56 064 zł67%-68 990 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian56 854 zł114-3.4%53 709 zł70%-64 129 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 062 zł132-1.4%60 905 zł65%-71 495 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 675 zł105-4.4%48 185 zł71%-60 923 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne81 294 zł90-7.1%13 898 zł79%-47 768 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne80 459 zł93-7.6%14 658 zł79%-48 529 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 464 zł145+0.6%63 465 zł63%-76 446 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 531 zł118-3.6%58 625 zł67%-66 712 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian60 248 zł100-5.5%51 536 zł72%-59 431 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne82 659 zł83-7.6%12 458 zł79%-46 329 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian59 426 zł103-6.0%52 305 zł71%-60 178 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian64 097 zł92-6.3%45 991 zł74%-56 175 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 862 zł123-1.9%73 417 zł63%-72 246 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja48 468 zł110-3.9%70 954 zł66%-67 345 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 210 zł101-4.8%65 584 zł68%-64 171 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 671 zł128-1.9%78 131 zł62%-74 718 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 223 zł114-4.1%75 718 zł64%-69 896 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 988 zł141+0.1%80 681 zł61%-79 708 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 036 zł85-7.9%45 335 zł76%-53 020 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian65 198 zł88-8.3%46 122 zł75%-53 785 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne86 985 zł75-9.4%7585 zł81%-41 468 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 945 zł96-6.0%68 623 zł69%-62 609 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 124 zł99-6.5%69 392 zł68%-63 355 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 717 zł88-6.7%63 230 zł71%-59 384 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian67 398 zł78-8.3%43 922 zł76%-51 585 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne88 335 zł68-9.9%6162 zł82%-40 046 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 739 zł81-8.3%62 416 zł72%-56 191 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 902 zł84-8.8%63 203 zł72%-56 955 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian71 705 zł70-10.2%39 266 zł78%-46 746 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 102 zł74-8.8%61 003 zł74%-54 755 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 052 zł63-10.6%37 870 zł79%-45 328 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja63 413 zł66-10.6%56 341 zł76%-49 910 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 896 zł53-12.1%0 zł84%-33 897 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 761 zł59-11.1%54 944 zł76%-48 491 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian78 592 zł48-12.8%32 165 zł81%-39 203 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 306 zł44-13.3%49 249 zł79%-42 360 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 329 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.23 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 81% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.