HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nowosądecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy214 876 mieszkańcówdochody własne 7932 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.59% do 0.8%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.23% do 20.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 318 zł132+6.1%24 807 zł78%-36 729 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 465 zł137+6.1%27 049 zł77%-38 970 zł0.327
●RozwójBez zmianAktywne59 390 zł119+4.0%20 735 zł80%-32 656 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 335 zł150+8.2%31 189 zł75%-43 110 zł0.349
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 501 zł123+3.8%23 064 zł79%-34 949 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 554 zł110+2.9%18 077 zł82%-29 998 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne62 370 zł105+1.7%16 805 zł82%-28 698 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 428 zł108+1.2%17 694 zł81%-29 588 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne65 552 zł97+0.9%14 088 zł84%-26 009 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian44 574 zł127+5.2%43 832 zł74%-41 251 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian47 752 zł114+3.2%41 446 zł77%-37 135 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 789 zł105+2.1%37 248 zł78%-34 544 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 843 zł132+5.2%47 643 zł72%-43 432 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne67 216 zł90-0.8%11 526 zł85%-23 429 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 985 zł118+2.9%45 291 zł75%-39 368 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne66 262 zł93-1.3%12 429 zł85%-24 332 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 607 zł145+7.3%50 094 zł69%-47 614 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian50 838 zł100+0.9%39 155 zł78%-33 134 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne68 462 zł83-1.3%10 229 zł86%-22 132 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 893 zł103+0.4%40 060 zł78%-34 027 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 894 zł92+0.1%34 944 zł80%-30 511 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 227 zł123+4.7%56 186 zł71%-43 893 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja41 470 zł110+2.6%53 684 zł74%-39 744 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 446 zł101+1.6%49 598 zł76%-37 181 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 558 zł128+4.7%59 886 zł69%-46 045 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 764 zł114+2.4%57 419 zł72%-41 949 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 667 zł85-1.6%34 013 zł81%-27 885 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja32 256 zł141+6.8%62 452 zł65%-50 261 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 711 zł88-2.1%34 931 zł81%-28 790 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 621 zł96+0.4%51 279 zł76%-35 711 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 973 zł75-3.2%6350 zł89%-18 261 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 677 zł99-0.1%52 184 zł76%-36 603 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 616 zł88-0.4%47 177 zł78%-33 115 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 911 zł78-2.1%32 731 zł82%-26 590 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne73 207 zł68-3.7%5065 zł91%-16 978 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 454 zł81-2.1%46 132 zł80%-30 456 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 498 zł84-2.6%47 050 zł78%-31 362 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 407 zł70-4.0%28 969 zł85%-22 736 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 698 zł74-2.6%44 850 zł81%-29 162 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 639 zł63-4.5%27 699 zł86%-21 455 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 198 zł66-4.5%41 084 zł82%-25 303 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 867 zł53-6.1%0 zł96%-11 921 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 430 zł59-5.0%39 814 zł84%-24 022 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian66 283 zł48-6.9%22 919 zł90%-16 417 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja60 078 zł44-7.3%35 034 zł86%-18 979 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.57 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.