HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat limanowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy131 626 mieszkańcówdochody własne 7768 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.26% do 0.59%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.8% do 19.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 828 zł132+6.7%24 259 zł84%-24 972 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne54 000 zł137+6.7%26 561 zł82%-27 274 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne59 867 zł119+4.6%20 328 zł86%-21 041 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 904 zł150+8.9%30 557 zł81%-31 270 zł0.348
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne57 005 zł123+4.4%22 712 zł85%-23 392 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 991 zł110+3.6%17 632 zł89%-18 345 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne62 817 zł105+2.4%16 534 zł89%-17 221 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 867 zł108+1.9%17 434 zł89%-18 122 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne65 958 zł97+1.6%13 783 zł93%-14 496 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian45 199 zł127+5.9%41 751 zł79%-30 314 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian48 344 zł114+3.8%39 213 zł82%-26 333 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian51 342 zł105+2.8%35 244 zł84%-23 710 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian42 493 zł132+5.9%45 350 zł77%-32 548 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne67 601 zł90-0.2%11 345 zł95%-12 041 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian45 603 zł118+3.6%42 846 zł81%-28 615 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne66 639 zł93-0.7%12 258 zł95%-12 954 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian39 291 zł145+8.0%47 951 zł76%-36 594 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian51 400 zł100+1.6%36 770 zł85%-22 462 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne68 839 zł83-0.7%10 058 zł96%-10 754 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian50 447 zł103+1.1%37 683 zł84%-23 365 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian54 415 zł92+0.8%32 786 zł86%-19 810 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 924 zł123+5.4%52 928 zł77%-33 368 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja42 133 zł110+3.3%50 284 zł79%-29 350 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja45 071 zł101+2.3%46 417 zł81%-26 759 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja36 278 zł128+5.4%56 425 zł75%-35 569 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja39 452 zł114+3.1%53 817 zł77%-31 600 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 167 zł85-0.9%31 693 zł89%-17 300 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 012 zł141+7.5%59 133 zł72%-39 653 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian55 203 zł88-1.4%32 619 zł87%-18 217 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja45 253 zł96+1.1%47 736 zł82%-25 443 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne72 298 zł75-2.6%6255 zł98%-6959 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja44 301 zł99+0.5%48 649 zł81%-26 346 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja48 209 zł88+0.2%43 853 zł84%-22 822 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian57 403 zł78-1.4%30 419 zł89%-16 017 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne73 524 zł68-3.1%4981 zł99%-5686 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja50 024 zł81-1.4%42 655 zł86%-20 277 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja49 060 zł84-1.9%43 580 zł85%-21 193 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 847 zł70-3.4%26 712 zł95%-12 238 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja51 260 zł74-1.9%41 380 zł86%-18 993 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian62 072 zł63-3.9%25 451 zł96%-10 967 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 708 zł66-3.9%37 670 zł90%-15 210 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 126 zł53-5.5%0 zł100%-713 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 933 zł59-4.4%36 408 zł92%-13 938 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian66 658 zł48-6.3%20 716 zł98%-6012 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja60 522 zł44-6.7%31 665 zł96%-8979 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.