HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Biecz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy15 966 mieszkańcówdochody własne 7137 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.5% do 0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.67% do 22.83%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka58 751 zł133-2.3%17 411 zł77%-38 158 zł0.265
●RozwójProgramPodwyżka62 808 zł121-4.3%13 065 zł79%-33 813 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka56 750 zł124-4.7%22 660 zł77%-37 645 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka66 623 zł109-6.2%8968 zł82%-29 715 zł0.367
RozwójProgramBez zmian50 920 zł121-2.3%36 003 zł76%-38 504 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka60 788 zł112-6.6%18 367 zł79%-33 320 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian46 873 zł133-0.4%40 259 zł72%-42 838 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian54 725 zł109-4.3%31 993 zł78%-34 419 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka54 415 zł116-6.2%27 381 zł76%-38 656 zł0.431
Szeroki programBez zmianBez zmian45 231 zł124-2.8%45 546 zł72%-42 165 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian49 259 zł112-4.7%41 311 zł76%-37 853 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka70 601 zł96-8.2%4646 zł84%-25 394 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian58 689 zł96-6.4%27 781 zł80%-30 113 zł0.487
RozwójProgramObniżka42 135 zł121-0.8%53 498 zł71%-41 965 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka45 932 zł109-2.8%49 497 zł75%-37 888 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka64 585 zł100-8.5%14 367 zł81%-29 243 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka58 461 zł104-8.0%23 126 zł79%-34 322 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian53 046 zł100-6.6%37 321 zł78%-33 787 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian43 115 zł116-4.3%49 904 zł71%-43 074 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka38 096 zł133+1.2%57 746 zł68%-46 289 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka49 888 zł96-4.9%45 296 zł77%-33 593 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian47 150 zł104-6.2%45 660 zł75%-38 752 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka40 741 zł112-3.3%58 298 zł71%-41 195 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka36 720 zł124-1.3%62 525 zł67%-45 499 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka44 520 zł100-5.2%54 317 zł75%-37 139 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka62 265 zł92-9.9%19 116 zł81%-30 235 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian62 569 zł83-8.5%23 853 zł83%-25 907 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 989 zł87-8.7%33 133 zł80%-29 505 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka68 541 zł87-10.5%10 164 zł84%-24 945 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian50 944 zł92-8.0%41 662 zł77%-34 678 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka53 758 zł83-7.1%41 516 zł79%-29 398 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka34 765 zł116-2.8%66 578 zł66%-46 333 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka74 492 zł83-10.3%482 zł86%-21 173 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka38 793 zł104-4.7%62 343 zł70%-42 020 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka48 454 zł87-7.3%50 205 zł77%-32 868 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka42 580 zł92-6.6%58 353 zł73%-37 955 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka66 232 zł79-11.9%14 903 zł83%-25 926 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian54 898 zł79-10.1%37 463 zł79%-30 384 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian60 848 zł74-10.8%29 373 zł83%-25 322 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka46 523 zł79-8.7%54 165 zł76%-33 673 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka52 304 zł74-9.4%46 527 zł80%-28 696 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka72 412 zł74-12.6%6204 zł86%-20 747 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian58 765 zł66-12.1%33 618 zł82%-26 190 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka50 382 zł66-10.8%50 468 zł79%-29 490 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka70 112 zł66-13.9%10 857 zł86%-21 717 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.02 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.