HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Kraków

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy809 168 mieszkańcówdochody własne 11 137 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.47% do 1.84%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.9% do 18.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne78 085 zł132+12.3%29 711 zł83%-40 319 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne74 547 zł137+12.3%32 530 zł81%-43 122 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne81 436 zł119+10.1%25 057 zł85%-35 659 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne71 115 zł150+14.6%37 267 zł80%-47 875 zł0.322
Bez zmianDoinwestowanieAktywne77 852 zł123+9.9%27 979 zł83%-38 533 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne85 561 zł110+9.0%21 509 zł86%-32 117 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne84 663 zł105+7.8%20 592 zł86%-31 159 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne83 859 zł108+7.2%21 318 zł86%-31 886 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne88 809 zł97+6.9%16 967 zł88%-27 575 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian61 562 zł127+11.4%54 549 zł78%-47 893 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian65 059 zł114+9.3%51 803 zł80%-43 166 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian58 193 zł132+11.4%59 187 zł76%-50 604 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian69 009 zł105+8.2%46 459 zł82%-39 723 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne90 559 zł90+5.1%14 060 zł91%-24 640 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne89 739 zł93+4.6%14 805 zł90%-25 387 zł0.489
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian54 614 zł145+13.7%62 025 zł75%-55 423 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian61 642 zł118+9.0%56 495 zł79%-45 948 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian68 432 zł100+6.9%49 323 zł82%-38 599 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne91 939 zł83+4.6%12 605 zł92%-23 187 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian67 624 zł103+6.4%50 076 zł82%-39 330 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian72 404 zł92+6.1%43 965 zł84%-35 113 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 560 zł123+10.9%70 475 zł75%-52 323 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja56 146 zł110+8.7%67 719 zł76%-47 547 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja60 013 zł101+7.6%62 521 zł79%-44 147 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 275 zł128+10.9%74 982 zł74%-54 991 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja45 607 zł141+13.1%77 842 zł71%-59 860 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 813 zł114+8.5%72 273 zł76%-50 286 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 303 zł85+4.3%43 026 zł85%-32 108 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian73 480 zł88+3.8%43 797 zł85%-32 857 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne96 331 zł75+2.5%7671 zł95%-18 264 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja59 607 zł96+6.4%65 095 zł79%-42 931 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja58 800 zł99+5.8%65 847 zł79%-43 661 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja63 497 zł88+5.5%59 879 zł81%-39 487 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian75 680 zł78+3.8%41 597 zł86%-30 657 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne97 695 zł68+2.0%6234 zł96%-16 829 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja65 484 zł81+3.8%58 793 zł82%-36 433 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja64 661 zł84+3.2%59 563 zł82%-37 182 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian80 052 zł70+1.7%36 866 zł88%-25 758 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja66 861 zł74+3.2%57 363 zł83%-34 982 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian81 413 zł63+1.2%35 455 zł90%-24 326 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja71 238 zł66+1.2%52 627 zł85%-30 077 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne103 331 zł53-0.5%0 zł98%-10 608 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja72 599 zł59+0.7%51 215 zł86%-28 644 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian87 027 zł48-1.3%29 642 zł95%-18 131 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja78 218 zł44-1.8%45 398 zł91%-22 443 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 332 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.