HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Biskupice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 929 mieszkańcówdochody własne 6803 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.16% do 5.45%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.31% do 21.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka57 300 zł133+29.9%16 644 zł83%-28 773 zł0.268
●RozwójProgramPodwyżka61 155 zł121+27.4%12 455 zł85%-24 584 zł0.289
Szeroki programBez zmianPodwyżka55 598 zł124+26.8%20 902 zł83%-28 349 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka64 771 zł109+24.9%8512 zł90%-20 641 zł0.367
RozwójProgramBez zmian50 122 zł121+29.9%31 962 zł81%-29 509 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka59 435 zł112+24.3%16 761 zł85%-24 180 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian46 275 zł133+32.5%36 083 zł78%-33 687 zł0.410
Bez zmianProgramBez zmian53 731 zł109+27.4%28 190 zł84%-25 576 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka53 559 zł116+24.9%24 878 zł83%-29 323 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian44 905 zł124+29.3%40 236 zł78%-33 099 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian48 734 zł112+26.8%36 242 zł81%-28 942 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka68 503 zł96+22.3%4380 zł94%-16 509 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian57 452 zł96+24.7%24 274 zł87%-21 458 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka63 033 zł100+21.9%12 864 zł90%-20 256 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka45 574 zł109+29.3%43 302 zł80%-29 216 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka57 402 zł104+22.5%20 729 zł85%-25 147 zł0.490
RozwójProgramObniżka41 971 zł121+31.8%47 068 zł78%-33 142 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian52 325 zł100+24.3%32 490 zł84%-25 028 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian43 066 zł116+27.4%43 907 zł78%-33 971 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka38 130 zł133+34.4%51 076 zł76%-37 312 zł0.533
OgraniczenieProgramObniżka49 288 zł96+26.5%39 394 zł83%-25 108 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian46 901 zł104+24.9%39 900 zł80%-29 805 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka40 829 zł112+28.6%50 909 zł78%-32 453 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 006 zł124+31.2%54 897 zł76%-36 603 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka44 414 zł100+26.2%47 163 zł80%-28 548 zł0.574
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka61 006 zł92+20.1%16 824 zł89%-21 215 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian61 099 zł83+21.9%20 544 zł91%-17 431 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 026 zł87+21.7%28 597 zł87%-20 932 zł0.603
Bez zmianWstrzymanieBez zmian50 498 zł92+22.5%36 133 zł83%-25 884 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka66 744 zł87+19.3%8825 zł94%-16 147 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka52 929 zł83+23.7%35 750 zł86%-21 090 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka35 316 zł116+29.3%58 243 zł74%-37 399 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka72 159 zł83+19.6%387 zł98%-12 469 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 144 zł104+26.8%54 248 zł77%-33 241 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka48 108 zł87+23.5%43 288 zł84%-24 462 zł0.636
Bez zmianWstrzymanieObniżka42 735 zł92+24.3%50 496 zł80%-29 328 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka64 725 zł79+17.6%12 832 zł93%-17 095 zł0.692
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian54 206 zł79+19.9%32 211 zł86%-21 778 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian59 653 zł74+19.0%25 025 zł91%-16 928 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka46 436 zł79+21.7%46 603 zł83%-25 232 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka51 728 zł74+20.7%39 790 zł86%-20 467 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka70 381 zł74+16.7%5073 zł98%-12 129 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian57 840 zł66+17.2%28 576 zł91%-17 764 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka50 064 zł66+19.0%43 080 zł86%-21 227 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka68 369 zł66+14.9%8983 zł97%-13 068 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 297 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.