HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wielicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy145 276 mieszkańcówdochody własne 7404 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.77% do 4.81%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.27% do 20.57%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne53 551 zł132+28.6%23 903 zł78%-37 284 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne56 524 zł119+26.1%19 942 zł80%-33 310 zł0.331
●RozwójDoinwestowanieAktywne50 879 zł137+28.6%26 047 zł77%-39 400 zł0.332
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne53 826 zł123+25.9%22 134 zł78%-35 473 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne59 435 zł110+24.9%17 440 zł82%-30 839 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne47 853 zł150+31.1%30 070 zł76%-43 437 zł0.356
Bez zmianBez zmianAktywne59 420 zł105+23.4%16 088 zł83%-29 442 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne58 442 zł108+22.8%17 007 zł82%-30 363 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne62 342 zł97+22.5%13 557 zł84%-26 943 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian42 939 zł127+27.6%41 402 zł75%-41 072 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian46 009 zł114+25.1%38 959 zł77%-37 061 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian48 804 zł105+23.9%35 026 zł78%-34 649 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian40 379 zł132+27.6%44 995 zł73%-43 135 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne63 963 zł90+20.4%11 047 zł86%-24 417 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian43 423 zł118+24.9%42 586 zł76%-39 171 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne62 974 zł93+19.9%11 978 zł84%-25 350 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 256 zł145+30.1%47 499 zł69%-47 207 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian49 002 zł100+22.5%36 607 zł79%-33 156 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne65 174 zł83+19.9%9778 zł86%-23 150 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian48 022 zł103+21.9%37 536 zł78%-34 079 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian51 808 zł92+21.5%32 660 zł80%-30 715 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 239 zł123+27.0%52 658 zł71%-43 291 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja40 369 zł110+24.5%50 108 zł75%-39 250 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 109 zł101+23.3%46 288 zł77%-36 862 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja34 736 zł128+27.0%56 148 zł69%-45 327 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja37 838 zł114+24.3%53 633 zł73%-41 335 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian53 530 zł85+19.5%31 735 zł82%-28 148 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 553 zł141+29.5%58 759 zł66%-49 430 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 421 zł96+21.9%47 768 zł77%-35 316 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian52 538 zł88+18.9%32 694 zł82%-29 084 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne68 426 zł75+17.5%6100 zł90%-19 485 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja42 440 zł99+21.3%48 715 zł77%-36 239 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja46 172 zł88+20.9%43 978 zł78%-32 900 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian54 738 zł78+18.9%30 494 zł83%-26 884 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne69 626 zł68+16.9%4843 zł91%-18 230 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja47 951 zł81+18.9%42 984 zł80%-30 304 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja46 960 zł84+18.3%43 943 zł79%-31 239 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian57 977 zł70+16.6%27 044 zł85%-23 235 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja49 160 zł74+18.3%41 743 zł81%-29 039 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian59 175 zł63+16.0%25 814 zł86%-21 982 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja52 402 zł66+16.0%38 290 zł83%-25 387 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne74 001 zł53+14.1%0 zł96%-13 402 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja53 600 zł59+15.5%37 060 zł84%-24 134 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian63 535 zł48+13.2%21 357 zł91%-17 171 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja57 963 zł44+12.6%32 618 zł89%-19 318 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.