HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat proszowicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 929 mieszkańcówdochody własne 7894 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.94% do 0.01%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.33% do 21.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne68 424 zł132+0.2%24 682 zł85%-25 116 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne65 444 zł137+0.2%27 044 zł84%-27 478 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne71 398 zł119-1.7%20 707 zł87%-21 141 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne62 411 zł150+2.3%31 086 zł81%-31 520 zł0.335
Bez zmianDoinwestowanieAktywne68 382 zł123-1.9%23 158 zł86%-23 556 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne74 695 zł110-2.7%17 926 zł90%-18 359 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne74 280 zł105-3.9%16 876 zł91%-17 283 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne73 340 zł108-4.4%17 763 zł90%-18 171 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne77 595 zł97-4.7%14 035 zł95%-14 469 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian55 478 zł127-0.6%44 651 zł81%-30 789 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian58 569 zł114-2.5%42 313 zł83%-26 761 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian52 631 zł132-0.6%48 547 zł79%-33 080 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian61 728 zł105-3.5%38 025 zł85%-24 056 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne79 158 zł90-6.3%11 574 zł96%-11 990 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne78 206 zł93-6.7%12 475 zł95%-12 891 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian55 685 zł118-2.7%46 245 zł82%-29 105 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian49 481 zł145+1.4%50 949 zł77%-37 175 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian61 567 zł100-4.7%40 074 zł86%-22 849 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne80 406 zł83-6.7%10 275 zł96%-10 691 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian60 625 zł103-5.1%40 975 zł85%-23 740 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian64 746 zł92-5.4%35 769 zł87%-20 112 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 494 zł123-1.1%57 444 zł78%-34 039 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja51 656 zł110-3.0%54 987 zł81%-29 972 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja54 749 zł101-4.0%50 812 zł82%-27 300 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja45 714 zł128-1.1%61 224 zł77%-36 295 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja48 837 zł114-3.2%58 805 zł79%-32 282 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja42 493 zł141+0.9%63 746 zł74%-40 429 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 428 zł85-7.0%34 893 zł89%-17 576 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian65 474 zł88-7.5%35 808 zł89%-18 480 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne83 946 zł75-8.6%6374 zł98%-6799 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja54 724 zł96-5.1%52 629 zł83%-26 022 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja53 782 zł99-5.6%53 530 zł82%-26 912 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja57 837 zł88-5.9%48 437 zł85%-23 317 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian67 674 zł78-7.5%33 608 zł91%-16 280 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne85 183 zł68-9.1%5088 zł99%-5513 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja59 588 zł81-7.5%47 444 zł86%-20 743 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja58 635 zł84-8.0%48 358 zł86%-21 647 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian71 199 zł70-9.3%29 811 zł95%-12 404 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja60 835 zł74-8.0%46 158 zł87%-19 447 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian72 434 zł63-9.8%28 538 zł96%-11 121 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja64 364 zł66-9.8%42 357 zł92%-15 567 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne89 873 zł53-11.3%0 zł100%-434 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja65 599 zł59-10.3%41 084 zł93%-14 283 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian77 108 zł48-12.1%23 719 zł99%-6059 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 277 zł44-12.5%36 259 zł97%-9217 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 44% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.