HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat myślenicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy129 984 mieszkańcówdochody własne 7162 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.04% do 0.9%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.47% do 22.6%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne57 852 zł132+9.6%23 462 zł77%-36 372 zł0.301
●RozwójDoinwestowanieAktywne55 127 zł137+9.6%25 536 zł76%-38 445 zł0.327
●RozwójBez zmianAktywne60 784 zł119+7.4%19 542 zł79%-32 452 zł0.328
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne58 030 zł123+7.2%21 691 zł78%-34 570 zł0.349
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne52 142 zł150+11.8%29 516 zł73%-42 426 zł0.350
●Szeroki programOgraniczenieAktywne63 747 zł110+6.4%17 140 zł80%-30 050 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne63 637 zł105+5.1%15 747 zł81%-28 633 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne62 657 zł108+4.6%16 680 zł80%-29 567 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne66 613 zł97+4.3%13 295 zł82%-26 205 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian46 777 zł127+8.7%42 789 zł73%-39 954 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian49 810 zł114+6.6%40 670 zł76%-35 998 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian52 653 zł105+5.5%36 580 zł77%-33 653 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 167 zł132+8.7%46 573 zł71%-41 975 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne68 193 zł90+2.5%10 818 zł84%-23 712 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 170 zł118+6.4%44 481 zł74%-38 064 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne67 203 zł93+2.0%11 763 zł83%-24 658 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 081 zł145+10.9%48 751 zł68%-45 991 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian52 764 zł100+4.3%38 633 zł78%-32 143 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne69 403 zł83+2.0%9563 zł85%-22 458 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian51 782 zł103+3.8%39 578 zł77%-33 080 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian55 621 zł92+3.4%34 534 zł79%-29 771 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja40 825 zł123+8.2%55 335 zł70%-42 047 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja43 920 zł110+6.0%53 099 zł73%-38 063 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja46 706 zł101+5.0%49 122 zł75%-35 741 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 274 zł128+8.2%59 006 zł68%-44 044 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 338 zł114+5.8%56 799 zł71%-40 106 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 304 zł85+1.7%33 809 zł81%-27 240 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 127 zł141+10.3%61 301 zł65%-48 088 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian56 312 zł88+1.2%34 767 zł79%-28 188 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja46 934 zł96+3.8%50 947 zł76%-34 181 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne72 669 zł75-0.0%5981 zł87%-18 882 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 953 zł99+3.2%51 892 zł75%-35 117 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja49 735 zł88+2.9%46 959 zł78%-31 832 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian58 512 zł78+1.2%32 567 zł81%-25 988 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne73 868 zł68-0.5%4738 zł88%-17 640 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja51 478 zł81+1.2%46 120 zł79%-29 274 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 486 zł84+0.7%47 077 zł78%-30 222 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian61 765 zł70-0.8%29 074 zł83%-22 427 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 686 zł74+0.7%44 877 zł79%-28 022 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian62 962 zł63-1.3%27 843 zł85%-21 187 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja55 942 zł66-1.3%41 381 zł81%-24 457 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 257 zł53-3.0%0 zł94%-12 910 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja57 140 zł59-1.8%40 149 zł83%-23 216 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian67 337 zł48-3.7%23 362 zł88%-16 473 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja61 518 zł44-4.2%35 677 zł86%-18 499 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 269 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.41 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 68% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.