HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat miechowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy46 305 mieszkańcówdochody własne 7046 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.57% do 0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.01% do 19.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne53 482 zł132-2.7%23 503 zł85%-23 624 zł0.304
●RozwójBez zmianAktywne56 463 zł119-4.6%19 676 zł87%-19 797 zł0.330
●RozwójDoinwestowanieAktywne50 762 zł137-2.7%25 745 zł83%-25 863 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne53 708 zł123-4.8%22 000 zł86%-22 087 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne59 428 zł110-5.6%17 096 zł90%-17 217 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne47 728 zł150-0.7%29 629 zł81%-29 750 zł0.353
Bez zmianBez zmianAktywne59 359 zł105-6.7%15 984 zł91%-16 079 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne58 383 zł108-7.2%16 910 zł90%-17 006 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne62 342 zł97-7.4%13 346 zł94%-13 467 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian42 612 zł127-3.4%39 668 zł80%-28 657 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian45 692 zł114-5.4%37 118 zł83%-24 782 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian48 539 zł105-6.3%33 377 zł85%-22 271 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian40 006 zł132-3.4%43 085 zł78%-30 831 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne63 961 zł90-9.0%10 977 zł96%-11 081 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian43 051 zł118-5.6%40 582 zł81%-27 007 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne62 974 zł93-9.5%11 915 zł96%-12 020 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian36 872 zł145-1.5%45 742 zł76%-34 766 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian48 688 zł100-7.4%34 689 zł86%-21 014 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne65 174 zł83-9.5%9715 zł96%-9820 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian47 710 zł103-7.9%35 631 zł85%-21 944 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian51 553 zł92-8.2%30 931 zł87%-18 472 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja36 755 zł123-3.9%50 015 zł77%-31 528 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja39 897 zł110-5.8%47 396 zł80%-27 618 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja42 687 zł101-6.8%43 750 zł82%-25 137 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja34 207 zł128-3.9%53 349 zł75%-33 672 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja37 312 zł114-6.0%50 766 zł78%-29 812 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian53 274 zł85-9.7%29 818 zł90%-16 034 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 013 zł141-2.0%56 026 zł73%-37 642 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja42 953 zł96-7.9%44 869 zł83%-23 816 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian52 286 zł88-10.2%30 771 zł88%-16 976 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne68 483 zł75-11.3%6063 zł99%-6175 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja41 975 zł99-8.4%45 811 zł82%-24 745 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja45 762 zł88-8.6%41 204 zł85%-21 303 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian54 486 zł78-10.2%28 571 zł92%-14 776 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne69 686 zł68-11.7%4813 zł99%-4926 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja47 543 zł81-10.2%39 994 zł86%-18 831 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja46 555 zł84-10.7%40 947 zł86%-19 772 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian57 781 zł70-12.0%25 036 zł96%-11 145 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja48 755 zł74-10.7%38 747 zł87%-17 572 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian58 982 zł63-12.4%23 801 zł96%-9899 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja52 053 zł66-12.4%35 207 zł92%-13 938 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne74 120 zł53-13.9%0 zł100%-121 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja53 255 zł59-12.9%33 972 zł93%-12 691 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian63 402 zł48-14.6%19 244 zł99%-5110 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja57 678 zł44-15.1%29 407 zł98%-7898 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.