HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czernichów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy15 442 mieszkańcówdochody własne 6987 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.26% do 1.95%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.67% do 26.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka81 520 zł133+13.6%16 894 zł82%-32 767 zł0.247
●RozwójProgramPodwyżka85 466 zł121+11.3%12 669 zł83%-28 542 zł0.278
Szeroki programBez zmianPodwyżka79 016 zł124+10.8%23 708 zł81%-32 244 zł0.340
●Bez zmianProgramPodwyżka89 173 zł109+9.1%8690 zł85%-24 563 zł0.364
RozwójProgramBez zmian72 086 zł121+13.6%40 373 zł79%-33 242 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian68 148 zł133+15.8%44 506 zł79%-37 457 zł0.393
RozwójBez zmianPodwyżka82 945 zł112+8.6%19 572 zł83%-28 039 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian75 783 zł109+11.3%36 484 zł82%-29 273 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka76 455 zł116+9.1%29 339 zł80%-33 174 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian66 042 zł124+13.0%51 297 zł79%-36 776 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian69 961 zł112+10.8%47 185 zł79%-32 583 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka93 015 zł96+6.8%4516 zł88%-20 389 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka80 390 zł104+7.0%25 209 zł82%-28 961 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka86 633 zł100+6.5%15 694 zł85%-24 080 zł0.487
RozwójProgramObniżka62 192 zł121+15.2%61 437 zł77%-36 708 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian79 615 zł96+8.9%32 424 zł84%-25 113 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka65 884 zł109+13.0%57 555 zł79%-32 748 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian63 720 zł116+11.3%56 462 zł77%-37 607 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian73 641 zł100+8.6%43 316 zł82%-28 634 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka58 261 zł133+17.5%65 563 zł75%-40 915 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka69 707 zł96+10.6%53 504 zł82%-28 597 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian67 646 zł104+9.1%52 342 zł79%-33 405 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka60 363 zł112+12.4%67 649 zł77%-35 933 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka56 450 zł124+14.7%71 754 zł75%-40 119 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka84 085 zł92+4.9%21 323 zł85%-24 994 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka64 036 zł100+10.2%63 788 zł79%-31 993 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian83 367 zł83+6.5%28 641 zł86%-21 046 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka90 454 zł87+4.2%11 644 zł88%-19 930 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian77 452 zł87+6.3%39 279 zł84%-24 498 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian71 332 zł92+7.0%48 466 zł82%-29 449 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka54 306 zł116+13.0%76 561 zł74%-40 877 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka96 778 zł83+4.4%499 zł92%-16 309 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka73 451 zł83+8.1%49 871 zł83%-24 540 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka58 225 zł104+10.8%72 449 zł77%-36 683 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka67 838 zł87+7.9%59 866 zł82%-27 866 zł0.646
Bez zmianWstrzymanieObniżka61 904 zł92+8.6%68 580 zł79%-32 735 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka87 915 zł79+2.6%17 264 zł87%-20 833 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian75 151 zł79+4.7%44 420 zł83%-25 302 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian81 183 zł74+3.9%35 671 zł86%-20 453 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka94 197 zł74+1.8%7837 zł93%-15 873 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka65 715 zł79+6.3%64 594 zł81%-28 598 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka71 562 zł74+5.4%56 300 zł83%-23 832 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian78 891 zł66+2.3%40 749 zł86%-21 248 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka91 665 zł66+0.3%13 394 zł91%-16 767 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka69 447 zł66+3.9%61 020 zł83%-24 554 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 305 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 55% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.