HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat krakowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy304 278 mieszkańcówdochody własne 7393 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.08% do 3.74%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.83% do 21.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne62 426 zł132+20.0%23 929 zł82%-33 051 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne59 653 zł137+20.0%26 132 zł80%-35 224 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne65 334 zł119+17.7%20 000 zł83%-29 105 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne56 691 zł150+22.4%30 125 zł78%-39 233 zł0.344
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne62 534 zł123+17.4%22 252 zł82%-31 327 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 354 zł110+16.5%17 439 zł85%-26 571 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne68 164 zł105+15.2%16 179 zł85%-25 267 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 189 zł108+14.6%17 095 zł85%-26 184 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne71 195 zł97+14.2%13 582 zł87%-22 703 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian50 888 zł127+19.1%42 760 zł78%-37 333 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian53 902 zł114+16.8%40 433 zł80%-33 346 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian56 798 zł105+15.6%36 349 zł81%-30 875 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 235 zł132+19.1%46 498 zł77%-39 448 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne72 746 zł90+12.3%11 107 zł89%-20 210 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 220 zł118+16.5%44 205 zł78%-35 510 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne71 760 zł93+11.8%12 036 zł89%-21 140 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 168 zł145+21.4%48 887 zł74%-43 498 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian56 836 zł100+14.2%38 198 zł82%-29 466 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 960 zł83+11.8%9836 zł91%-18 940 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian55 859 zł103+13.7%39 123 zł82%-30 386 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian59 744 zł92+13.3%34 121 zł83%-26 965 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 695 zł123+18.5%54 822 zł76%-39 817 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja47 772 zł110+16.2%52 438 zł77%-35 798 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 608 zł101+15.0%48 500 zł79%-33 353 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 103 zł128+18.5%58 451 zł74%-41 904 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 150 zł114+15.9%56 089 zł76%-37 934 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 402 zł85+11.5%33 348 zł85%-24 427 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 972 zł141+20.8%60 953 zł71%-45 986 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 415 zł88+10.9%34 302 zł84%-25 360 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 769 zł96+13.7%50 235 zł79%-31 887 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne77 247 zł75+9.6%6131 zł95%-15 248 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 793 zł99+13.1%51 178 zł79%-32 806 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 619 zł88+12.8%46 290 zł82%-29 412 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian62 615 zł78+10.9%32 102 zł86%-23 160 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne78 451 zł68+9.1%4872 zł96%-13 990 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 339 zł81+10.9%45 404 zł83%-26 843 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 352 zł84+10.4%46 358 zł83%-27 775 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 888 zł70+8.7%28 610 zł89%-19 483 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 552 zł74+10.4%44 158 zł84%-25 575 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 090 zł63+8.2%27 376 zł90%-18 227 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja59 828 zł66+8.2%40 663 zł86%-21 895 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 863 zł53+6.4%0 zł99%-9132 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 030 zł59+7.7%39 428 zł88%-20 639 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 487 zł48+5.5%22 878 zł96%-13 386 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 430 zł44+5.0%34 944 zł93%-15 793 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 55% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.