HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Drwinia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6354 mieszkańcówdochody własne 8855 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.95% do 0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.66% do 37.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka165 671 zł133+1.3%20 079 zł72%-73 949 zł0.207
●RozwójProgramPodwyżka170 151 zł121-0.7%15 255 zł72%-69 124 zł0.260
Szeroki programBez zmianPodwyżka160 322 zł124-1.2%39 150 zł71%-72 790 zł0.316
●Bez zmianProgramPodwyżka174 380 zł109-2.7%10 689 zł73%-64 559 zł0.358
RozwójProgramBez zmian148 075 zł121+1.3%80 433 zł70%-72 400 zł0.359
●Szeroki programProgramBez zmian143 607 zł133+3.3%85 161 zł68%-77 210 zł0.362
RozwójBez zmianPodwyżka164 780 zł112-3.2%34 434 zł72%-67 991 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka155 829 zł116-2.7%52 663 zł70%-73 642 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian152 292 zł109-0.7%75 963 zł72%-67 848 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian138 894 zł124+0.8%103 853 zł68%-75 931 zł0.435
RozwójBez zmianBez zmian143 339 zł112-1.2%99 151 zł70%-71 147 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka160 296 zł104-4.6%47 937 zł72%-68 833 zł0.479
RozwójProgramObniżka131 717 zł121+2.8%129 893 zł68%-74 818 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka178 853 zł96-4.8%5808 zł76%-59 677 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka168 986 zł100-5.1%29 976 zł73%-63 451 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian156 749 zł96-2.9%71 200 zł72%-62 985 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka135 925 zł109+0.8%125 433 zł68%-70 278 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka127 258 zł133+4.9%134 611 zł66%-79 618 zł0.505
Szeroki programWstrzymanieBez zmian134 782 zł116-0.7%116 302 zł68%-76 703 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian147 533 zł100-3.2%94 706 zł71%-66 622 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian139 236 zł104-2.7%111 590 zł68%-71 908 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka140 371 zł96-1.4%121 037 zł70%-65 428 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka123 018 zł124+2.3%151 963 zł66%-78 251 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka127 454 zł112+0.3%147 271 zł68%-73 478 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka164 511 zł92-6.5%43 468 zł73%-64 281 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka131 639 zł100-1.7%142 929 zł68%-68 963 zł0.598
Głębokie cięcieProgramBez zmian161 101 zł83-5.1%67 049 zł74%-58 244 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka173 432 zł87-7.2%25 225 zł76%-58 599 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian143 439 zł92-4.6%107 135 zł70%-67 372 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka119 190 zł116+0.8%163 618 zł65%-78 964 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian151 964 zł87-5.3%90 225 zł72%-61 788 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka183 220 zł83-7.0%1129 zł78%-54 919 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka123 635 zł104-1.2%158 916 zł67%-74 180 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka144 712 zł83-3.7%116 912 zł72%-60 700 zł0.638
OgraniczenieBez zmianObniżka136 058 zł87-3.9%138 733 zł70%-64 143 zł0.666
Bez zmianWstrzymanieObniżka127 829 zł92-3.2%154 513 zł68%-69 654 zł0.681
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka168 969 zł79-8.6%38 704 zł75%-59 416 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian147 882 zł79-6.7%102 595 zł72%-62 525 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian156 290 zł74-7.5%86 114 zł74%-57 076 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka177 773 zł74-9.3%20 864 zł78%-53 870 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka132 260 zł79-5.3%150 307 zł70%-64 821 zł0.755
Głębokie cięcieBez zmianObniżka140 374 zł74-6.1%134 632 zł72%-59 444 zł0.757
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian152 220 zł66-8.9%98 474 zł73%-57 799 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka173 321 zł66-10.7%34 289 zł77%-54 673 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka136 587 zł66-7.5%146 195 zł72%-60 109 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 351 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.75 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 85% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.