HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bochnia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy20 867 mieszkańcówdochody własne 7537 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.35% do 1.83%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.73% do 30.14%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka111 415 zł133+12.4%17 618 zł81%-38 686 zł0.228
●RozwójProgramPodwyżka115 505 zł121+10.2%13 228 zł82%-34 296 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka107 940 zł124+9.6%27 614 zł81%-38 138 zł0.328
●Bez zmianProgramPodwyżka119 350 zł109+8.0%9087 zł84%-30 155 zł0.361
RozwójProgramBez zmian99 160 zł121+12.4%50 501 zł79%-39 062 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian95 081 zł133+14.6%54 792 zł79%-43 440 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka112 009 zł112+7.5%23 334 zł82%-33 770 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian102 996 zł109+10.2%46 458 zł82%-34 933 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka104 741 zł116+8.0%35 236 zł80%-39 133 zł0.411
Szeroki programBez zmianBez zmian92 085 zł124+11.8%64 571 zł79%-42 733 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian96 144 zł112+9.6%60 302 zł79%-38 376 zł0.464
RozwójWstrzymaniePodwyżka108 818 zł104+5.9%30 949 zł82%-34 756 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka123 360 zł96+5.7%4720 zł86%-25 788 zł0.483
RozwójProgramObniżka87 067 zł121+14.1%78 718 zł78%-42 577 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka115 836 zł100+5.4%19 302 zł84%-29 652 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian106 994 zł96+7.8%42 213 zł83%-30 580 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka90 896 zł109+11.8%74 683 zł79%-38 457 zł0.495
Szeroki programWstrzymanieBez zmian89 174 zł116+10.2%71 564 zł78%-43 625 zł0.511
●Szeroki programProgramObniżka82 994 zł133+16.3%83 001 zł75%-46 947 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian99 961 zł100+7.5%56 281 zł82%-34 269 zł0.521
RozwójWstrzymanieBez zmian93 241 zł104+8.0%67 287 zł79%-39 260 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka94 885 zł96+9.4%70 471 zł80%-34 115 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka84 407 zł112+11.3%87 730 zł78%-41 774 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka80 355 zł124+13.5%91 991 zł75%-46 121 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka112 651 zł92+3.8%26 909 zł83%-30 628 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka88 217 zł100+9.1%83 716 zł79%-37 675 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian110 906 zł83+5.4%38 311 zł85%-26 328 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka119 823 zł87+3.1%15 069 zł86%-25 310 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian97 065 zł92+5.9%63 258 zł80%-35 144 zł0.611
OgraniczenieBez zmianBez zmian103 936 zł87+5.2%52 079 zł82%-29 942 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka77 658 zł116+11.8%98 514 zł74%-46 938 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka127 283 zł83+3.3%528 zł90%-21 522 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka81 718 zł104+9.6%94 246 zł77%-42 582 zł0.628
Głębokie cięcieProgramObniżka98 788 zł83+7.0%66 740 zł82%-29 873 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka92 183 zł87+6.7%79 708 zł80%-33 358 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka85 534 zł92+7.5%90 224 zł79%-38 475 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka116 647 zł79+1.6%22 665 zł86%-26 275 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian101 049 zł79+3.6%59 028 zł82%-30 806 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian107 826 zł74+2.8%48 360 zł85%-25 714 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka123 724 zł74+0.7%11 111 zł90%-21 068 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka89 509 zł79+5.2%86 153 zł80%-34 147 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka96 064 zł74+4.3%75 997 zł82%-29 141 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian104 947 zł66+1.3%55 266 zł85%-26 568 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka120 558 zł66-0.8%18 647 zł89%-22 023 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka93 399 zł66+2.8%82 434 zł82%-29 920 zł0.836

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 317 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.